Blockchain ile Veri Paylaşımında Hukuki Özgürlükler ve Sınırlar
Bilişim hukuku alanında "veri paylaşımı" konusu, son yıllarda teknolojik gelişmelerle birlikte evrim geçirdi. Özellikle blockchain (blok zinciri) teknolojisi, verilerin eşsiz güvenliğini, şeffaflığını ve değiştirilemezliğini garanti ederken, hukuki sorumlulukları da derinleştiriyor. Peki, bu yenilikçi çözüm ticari ve kamu sektörlerinde gerçek hukuki esneklik sunuyor mu, yoksa yeni riskler yaratan bir çarşı mı?
## 1. Blockchain'in Temel Hukuki Özellikleri
- **Değiştirilemez Kayıt** – Bir kez eklenmiş veri, herhangi bir merkezi otoriteyle kaydedilmesi mümkün değildir. Bu durum, kanıtlanabilirlik düzenlemelerinde yeni bir bakış açısı getirir.
- **Dağıtık Ağ** – Birden fazla node tarafından doğrulanmış veriler, tek bir sunucuya bağımlı olmadan süreklilik sağlar. Bu çeşitlilik, “uygun yarar” ve “düşük risk” kavramlarını yeniden hedef alır.
- **Akıllı Sözleşmeler** – Kodlamaya dayalı otomatik sözleşmeler, taraflar arasında bağlayıcı bir yaptırım sunar. Ancak, kodun hatalı olması durumunda dahi yasal tutarlılık konulari tartışmaya açılır.
## 2. Türkiye'de Geçerli Yasal Çerçeve
- **Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)** – Blockchain’in anonimleştirilmiş kayıtlarını kişisel veri olarak sınıflandırıp sınırlayıp sınırlayamayacağını belirlemek için anayasal yorum gerektirir.
- **İcra ve Tahsilat Kanunu** – Akıllı sözleşmenin eksikliği veya hatası, geleneksel yaptırım mekanizmalarını nasıl etkiler? Gelincik ve Suldan - Koca (2022) çalışması, “Dijital Kanıt Ağı” kavramını kullanarak cevap arıyor.
- **Türk Ticaret Kanunu** – Kuruluş sözleşmelerinde blockchain tabanlı verilerin incelenmesi ve saklanması; edindiği yasal geçerliliği nasıl artırır?
## 3. Riskler
1. **Veri Gizliliği** – Her adımın dağıtık defterine bağlanması, gerektiğinde geri çekilemez veri açığa çıkar. 2. **Kod Hataları** – Akıllı sözleşmede bulunan bir bug, tüm işlem zincirini etkileyebilir; bu durumda mahkeme kararı kodun yorumlanmasına mı başvurmalı? 3. **Kısıtlı Denetim** – Merkezi adım olmasa da, ilgili taraftaki yetkili bir kurumun denetim gücü bir noktada deşımlamayabilir.
## 4. Olası Hukuki Çözümler
- **Sözleşmede Yüksek Detaylandırma** – Akıllı sözleşmenin, geçerli yasal tanımlar altında hangi durumlarda “edilebilir” veya “müfa’d edilir” diye detaylandırılması.
- **Kanal Karar Mekanizmaları** – Hata durumunda “güman müzakeresi” gibi bir sahte çözüm yolunun devreye alınması.
- **Veri Gözetim Kurumu** – Veri şeffaflığını artırmak için bir denetimci kurumla aracılık yapılandırılması.
## 5. Sonuç
Blockchain, veri paylaşımında yerleşik hukuki zorlukları çözmek için güçlü bir araç olsa da, değiştirilemezliği ve otomasyon özelliği, yasal sorumlulukları da aktarır. Türkiye’deki mevcut yasal çerçeve, bu teknolojiyi desteklemek adına kısmen adapte olmuş olsa da, düzenleyici boşluklar, kodun güvenilirliğine ve tarafların açığa çıkan haklara karşı koruma mekanizmalarına ihtiyaç duyulmasını sürdürür. Geleceğin dijital hukuku, akıllı sözleşmenin bir aşı haline geldiği bir ortamda şekillenmeye devam edecek; bu bağlamda teknik ve hukuk alanı uzmanlarının birlikte çalışması kritik öneme sahip.
[/body]
