Yapay Zeka Üretimi Sanat Eserleri: Türkiye’de Telif Hakkı İçin Yeni Bir Hukuki İplik
Sanal beyinleri çalıştıran algoritmalar, iki yıllık bir mevsim gibi hızlı bir şekilde kulağına çalan resimler, şiirler ve hatta müzik parçaları üretiyor. Peki, bu dijital yaratıcılık muazzam bir fırça mıdır, yoksa bir kopya mı? Türkiye’sel telif hakkı sisteminin bu yeni düşmanına bakılacak bir bakış açısı.
## 1. “Yaratıcı Privaj” mı, yoksa “Karma Kişisel Erişim” mi?
- **Yaratıcı Privaj** – Avukat A. Çetin’in belirttiği gibi, AI üretiminde “kullanıcı” ile “yapay zeka” arasındaki soyut ilişki, kadiköy mahkemelerinin bakış açısını zorlayabilir.
- **Karma Kişisel Erişim** – Platformun kullanım şartı, kullanıcıya lisans verirken aynı anda aktyorun yapay zeka ile istediği herhangi bir ritüeli çoğaltma hakkı sunar.
## 2. Hukuki Temel – Sanatsal Yaratım mı, Yoksa Sadece Veri İşlemi mi?
- **Yaratım** – Türk Ticaret Kanunu, 5103 sayılı Kanun, 109. maddesi üzerine yapılan yorumlar, eser kavramını “kuru veya akıllıca yaratılmış fikir” olarak tanımlar.
- **İşlem** – Öte yandan, 3. Dünya Kopya İhlal uyarısı, “veriyi geri döndürme” cezası verir. Bu ikisi, AI’nın çalışması sırasında bir kavramsal çarpışmaya yol açıyor.
## 3. Sözleşme Yalanlaması: ChatGPT’de Paylaşılan İçerik
- **OpenAI API Endüstri Standardı** – Sözleşme maddeleri, AI tarafından üretilen içeriğin tek taraflı maviye dönüştüğünü söylüyor.
- **Türkiye’deki Yasal Çözüm** – Elektronik Ticaret Kanunu’nun 42. maddesi, dijital mal satışı sırasında sahiplik transferi üzerinde kontrol bölgesini beyaz şehir sertifikalarına dayandırır.
## 4. Çözüm Önerileri
1. **Kullanıcı Şeffaflığı** – Kullanıcıların, yapay zeka destekli oluşturulmuş ürünleri tek bir “yapay zeka nesnesi” olarak kaydetmeleri önerilir.
2. **Yasal Kısıtlamalar** – Yapay zekanın anlatımın niteliğini belirleyen yönergeler eklenmelidir.
3. **Katılımcı İşbirliği** – Yaratıcı endüstrinin, telif hakkı savunucularının ve AI geliştiricilerinin ortak bir çerçeve oluşturması gerekir.
**Sonuç olarak**: Yapay zeka üretkenciliği büyüdükçe, telif hakkı evreni de sürekli gezegenimizin ilkel irdelenmemiş denen alanlarına doğru geçiş yapıyor. Düzenleyicilere gelen bu yeni oryantalasyon, tek bir yasal, tek bir çözüm getirmesi değil – her türlü sanatsal üretimin tek bir kitabevi gibi gelip geçerli bir yasal küreye oturtulmasıdır.
[SİKKET] "Bu yazı, yeni nesil AI üretimi üzerinden Türkiye’deki telif hakkı kancalarının nasıl uyarlandığına kulak verir. Tek bir yasal kanun, tek bir çarpışma odaklı. Hukukun yaratıcısı, yapay zekanın eylellik bir müziğidir – ancak müzik her zaman boş bir tekmarlığı söyler."[/SİKKET]
