Yapay Zeka ile Otomatik İçerik Üretimi: Telif Hakkı Nasıl Yeniden Tanımlanıyor?
Merhaba Bilişim Hukuku meraklıları!
Dijital çağda içerik üretimi, insan yaratıcılığının ötesinde bir boyuta taşındı: *yapay zeka* (YZ). ChatGPT, DALL‑E, Midjourney ve benzeri modeller, milyonlarca veriyle beslenerek ölümsüz metinler, görseller ve hatta müzik parçaları oluşturabiliyor. Peki bu “otomatik içerik üretimi” telif hakkı açısından ne anlama geliyor? Yeni düzenlemelerden toplumsal etkilerden hukuki boşluklara kadar bir bakış sunuyorum.
YZ İçeriklerinin Kimliği
- **Yaratıcı kimliği belirsiz**: Bir YZ modelinin ürettiği metin, kim tarafından yazıldı ve kimseye ait görünmez. Hukukta “yaratıcı” kavramı en az bir insanın emeğini gerektirir.>
- **Telif hakkı transferi**: Cambra, Breidenbach v. Genentech gibi US-cases’de kurumsal telif hakkı devizelerle, YZ üretime karşılık gelen “creator” sözleşmeleri var.
- **İnsan katkısı kritik**: “Beş sensörlü kontroller” görüşüyle, en az %20 insan düzenlemesi varsa telif hakkı saklı kalır.
Türk Hukukunda YZ Çoklukları
- **2016 TC. Telif Hakkı Kanunu**: YZ’in yasal kimliği yok; TSC’nin *“özgünlük”* tanımı gereği, insan emeği söz konusu değilse koruma yok.
- **2022 Avrupa Birliği Dijital Tek Pazar Direktifi**: YZ üretiminde “kullanıcı oluşturma” tabanını tanıyarak, *“kullanım amacı”* dediği etiketle satılabiliyor.
- **Süre & Sabitlik**: YZ’den üretilen içeriklerde *tümleyici süre* otomatik olarak dostluk curatif değildir. Mahkemeler 6 ay beklentisiyle her raporda inceleme bekliyor.
Örnek Çalışmalar ve Hukuki Çatlaklar
- **ChatGPT’den Metin Üretimi**: Mahkemeler, “kopya içeriğin bazlık noktası” analizi yaparak *%17 bağlama* taşımış.
- **Midjourney Görselleri**: 2024’te, görsellerin %68’i “tadilat” gerektiriyor; bu durum telif hakkı saklama şartı.
- **Yapay Zeka tarafından Müziğin Otomatik Tarama**: “AutoDJ” open-source’da çalan şarkı, 2019’deki 3D Copyright Law’la kıyaslandığında; en az bir kompozisyon seçkisi gerekir.
Hukuki Öneriler
- **Yoksa YZ‑Yazılma Anlaşması**: Şirketler, model kullanım şartlarını *dijital içerik sözleşmeleri* hâline çevirerek bu boşluğu doldurmalı.
- **İşaracı Erişimi**: YZ üretimi için “temel telif” özetlerini, *İşaracı Ortaklık Sözleşmeleri* ile tescil etmelisiniz.
- **Yasal İptal Çatısı**: Yeni bir kültür duvarı, “solucan hiyerarşisi” içinde *örnek nesne kelimesi* ile YZ’deki telif dilini aydınlatır.
Son Söz
Yapay zeka, dijital içerik üretimini demarkelerken bu halka rehberlik edecek yeni bir lisans ekosistemini tanımlıyor. “Faaliyet modeli” kendisinden çok, *proje-y-onumları* üzerinedir. İster yazar, ister grafik tasarımcı, ister avukat – sonunda elinizdeki not, hareket eden bir *hukuki çerçeve* içerisinde kalmalı.
Peki, siz bu konuyu nasıl değerlendiriyorsunuz? YZ-ın geleceği ve telif düzenlemelerindeki eksiklikler hakkında görüşlerinizi bekliyorum!
